O Bruno Munari

Sylwetka artysty przygotowana na zajęcia “Historia Wzornictwa” prowadzone przez Dorotę Miłkowską.

 Zdjęcia pochodzą z internetu, a za wszelkie nieścisłości przepraszam:)

2.Szukając wygodnej pozycji na niewygodnym fotelu 1944.2 6.munari_gestures13O projektancie Bruno Munari dowiedziałam się w dość nietypowy sposób. Podczas mojej wymiany Erasmus z Istituto Superiore per le Industrie Artistiche (ISIA) mieszczącym się w miejscowości Faenza we Włoszech, zostałam wysłana przez znajomego ceramika do poznania „Laboratorium con l’Arte” mieszczące się w Międzynarodowym Muzeum Ceramiki (MIC Faenza). Jest to organizacja zajmująca się zapoznawaniem dzieci (choć nie tylko) z ceramiką. Organizują również szkolenia dla nauczycieli ceramiki. Ale o tym trochę dalej… Następnie, całkiem przypadkowo natrafiłam na zdjęcie Pana czytającego gazetę na fotelu. Co było w tym takiego dziwnego, to było to, że był to zbitek czternastu zdjęć różnych pozycji wykorzystania fotela w różnych konfiguracjach do czytania gazety. Tak np. pan siedział na podłokietnikach fotelu, na oparciu, do góry nogami, fotel został przewrócony, obrócony, a z nim czytający Pan. Było to działanie Pana Bruno Munari1. Następnie spotkałam się z intrygującym tytułem książki „Suplement dla włoskiego słownika”. Autor, idąc za pomysłem pochodzącym z okolic Neapolu już z 1832 roku, na prezentuje popularne gesty używane obecnie przez Włochów. Książeczka, zawierająca zdjęcia wykonywanych gestów wraz z opisem, uzmysławia jak bardzo ważne i powszechny jest mowa ciała w komunikacji i pomaga (szczególnie osobom zagranicznym) na zrozumienie języka włoskiego jak i mentalności tubylców.

9Ku mojemu zdziwieniu, gdy zaczęłam poszukiwać informacji o Bruno Munari, niewiele znalazłam. Nie istniał on  nawet w polskiej Wikipedii (obecnie się to zmieniło), a informacji w języku angielskim również nie był on szeroko opisywany. Na szczęście, jego książka „Arte come mestiere” (polski tytuł to „Dizajn i sztuka”) została w końcu przetłumaczona w ubiegłym roku na język polski, dzięki czemu w mojej analizie mogę się ją posłużyć. Książka to klasyczny już zbiór kilkudziesięciu esejów poświęconych dizajnowi – sztuce i rzemiosłu. Bruno Munari w błyskotliwy i niepozbawiony humoru sposób przedstawia w niej swoje projekty i przemyślenia z dziedziny wzornictwa wizualnego, przemysłowego, projektowania graficznego, a także dizajnu eksperymentalnego.

Jak można przypuszczać z braku informacji, nigdy nie zyskał światowego rozgłosu, pomimo tego, że jego praca porównana została przez Pablo Picassa do geniuszu Leonarda da Vinci (“Nowy Leonardo”). Urodzony w 1907 w Mediolanie, Bruno Munari spędził młodość w niewielkiej miejscowości w Lombardii. Gdy dorósł, wrócił do Mediolanu, miasta z którym do końca swoich dni był związany. Działał w wielu dziedzinach m. in sztuki, komunikacji wizualnej, projektowaniu przemysłowym, dydaktyki dzieci i dorosłych, publicystyki, zawsze z olbrzymią dozą zabawy i humoru. Włoski rzeźbiarz, malarz, twórca filmowy są także przymiotnikami opisującymi jego osobę.

13.Bruno Munari, The Man and his 'Useless Machines' 3Rozpoczął karierę artystyczną w bardzo wczesnym wieku jako malarz, twórca w obszarze futuryzmu: w 1927 roku brał udział po raz pierwszy na wystawie zbiorowej futurystów pt. “33” w Mediolanie. W 1930 roku opracował “Maszyny Powietrzne” czy też “Bezużyteczne Maszyny”, które rozpoczynają jego zainteresowanie nietradycyjnym pojmowaniem dzieł sztuki. Są to wykonane z lakierowanej tektury i innych lekkich materiałów, wycięte geometryczne kształty, które zawieszone, poruszają się dzięki ruchom powietrza. Przeznaczone do zabawy z otoczeniem poprzez ich kinetycznej działania jednocześnie służą wyzwoleniu abstrakcyjne formy do trzeciego wymiaru. W formie przypominają one mobile rzeźbiarza Alexandera Calder’a, jednak jak wyjaśnia Munari, on był pierwszy2.

Stopniowo odsuwał sie od futuryzmu, by opracowanić swój bardzo osobisty styl. Po II Wojnie Światowej zajął się projektowaniem graficznym oraz przemysłowym, a w szczególności zaś rozwinął swoje zainteresowanie projektowaniem zabawek.

Munari projektując rozważał każdy aspekt – od tworzywa, po użytkowanie, przechowywanie oraz transport. Uważał, że projektowanie powinno być dostępne dla każdego. Zauważył, że różnica między sztuką a projektowaniem jest niewielka, szczególnie jeśli rozpatrzy się zastosowanie np. hieroglifów w historii, tworzonych głównie jako informacje dla społeczeństwa. W podobny sposób współczesne projektowanie powinno być traktowane jako sztuka współczesna. Wysoko cenił publiczny dostęp do środków komunikacji. Munari uważał, że przy odpowiednim przygotowaniu, każdy może produkować przedmioty wartości estetycznej. Stosownie do tej zasady, od 1964 roku Munari zaczął instalować w witrynach wystawowych kserokopiarki (np. jedna znajdowała się w Centralnym Pawilonie podczas 35. Biennale Sztuki w Wenecji w 1970 roku).

W swoich projektach sięgał po wiedzę wynikającą z obserwacji kultury oraz tradycji innych krajów, które poznawał dzięki licznym podróżom. Szczególnie cenił kulturę Japonii, do której wielokrotnie powracał. W swoich esejach używa pojęcia „asobi”, którą tłumaczył z starojapońskiego jako „sztuka, ale także zabawa”. Bardzo bliski był dla niego sposób patrzenia na przedmioty przez filozofię Zen. Filozoficzne rozważania na temat skrajnej syntetyki, prostoty obiektu można znaleźć w wielu jego pracach. Prezentował rzeczy jak je postrzegał, a nie jak funkcjonowały w ogólnym mniemaniu. W wielu dziedzinach prezentował rewolucyjne podejście, które mocno opierał na systematycznej i rygorystycznej pracy niż chwilowemu natchnieniu. Zachęcał do eksperymentowania oraz namacalnej pracy z materiałem. Racjonalność i użyteczność projektów były najważniejsze.

16munari_concavoJego pomysły były wyjątkowo innowacyjne i awangardowe. W swojej serii książek „Koło”, „Kwadrat”, „Trójkąt” zawiera różne sposoby wykorzystania podstawowych tytułowych kształtów geometrycznych. Przy opisywaniu formy kwadratu, prezentuje pomysł, który wymyślił w 1948 roku na wykorzystanie płaskiej, drucianej siatki do kreowania przestrzennych form. Poprzez zginanie i łączenie jej powierzchni, krok po kroku, powstaje forma przestrzenna, która była traktowana przez Munari jako ozdoba do powieszenia nad sufitem. Sposób kształtowania wirtualnej „siatki”, poprzez zginanie, naciąganie oraz wycinanie znany jest mi obecnie dzięki programom projektowania wirtualnych obiektów 3d.

19.Danese Milano Falkland Pendant Lamp Large by Bruno MunariLampy „Falkland” powstały w 1964 dla firmy Denese, są sprzedawane do dziś. Zbudowane są z aluminiowych obręczy wszytych w tubę elastycznego materiału ówcześnie nie stosowanego do produkcji lamp. Lampa jest eksponowana w przestrzeni dzięki sile grawitacji – zawieszona na suficie swobodnie rozciąga się tworząc długą, pionową formę, przypominającą trzon bambusa – do czego otwarcie przyznaje się twórca. Złożona natomiast do pudełka zajmuje jedynie kilkanaście cm długości, dzięki czemu transportowanie jej jest dla producenta i klienta jest wygodne i mniej kosztowne. Jak opisuje Bruno Munari w eseju o ich powstaniu, są one „spontaniczne”. Jest to bardzo zaskakująca opinia, ponieważ cała konstrukcja lampy, od rozciągliwości materiału do odległości między obręczami, jest bardzo dokładnie wyliczona. Cała długość lampy to 160 cm i możliwa jest tego regulacją, dzięki sznureczkowi zbudowanemu w głowicę. Ciekawe wydaje mi się podejście projektanta w opowieści o poszukiwaniu najodpowiedniejszego materiału do projektu– na początku zaproponował producentom rajstop o uszycie takiego kształtu, jednak nie przyjęli oni jego pomysłu z entuzjazmem. Poinformowano natomiast w jaki sposób może samodzielnie wykonać potrzebne zaszewki na obręcze… Jak sam Munari przyznał, przemysł rzadko jest gotowy oraz chętny na innowacyjność.

Lama Bali, zwana również „Cubi”, również stworzoną dla firmy Danese w 1958 roku, łączy prostotę z funkcjonalnością. Konstrukcja lampy jest wykonana z satynowych, pleksiglasowych czterech ścianek tworzących klosz, podstawy z naturalnego drewna oraz profilu z mosiądzu. Lampę można zamontować na suficie, ale także postawić na stoliku. Wszystko można łatwo rozmontować i zmontować w własnym zakresie, dzięki czemu pudełko z elementami lampy jest mniejsze, co ułatwia transport produktu.

22.Cubo Bruno Munari Bruno Munari Born October 24, 1907 Milan, Italy Died September 30, 1998 aged 90 Milan, Italy Occupation Artist, designerProjekt „Cubo” jest przy pierwszym poznaniu zagadką. Nie wiadomo czym jest oraz do czego służy nawet gdy pozna się jej budowę: kwadratowe pudełko, z włożonym do środka nierdzewną aluminiową „obręczą”, uchyloną od góry. Dopiero zdjęcie z papierosem wyjaśnia sprawę. Dzięki takiemu rozwiązaniu, popielniczka zatrzymuje popiół w środku, minimalizując zapach. Jednocześnie nie wygląda jak popielniczka. Istnieje również wersja pt. „Ponza”, większa i przeznaczona do postawienia na podłodze. Obie formy zostały wykonane przez Danese. Na początku były produkowane tylko w aluminium, a później zostały także udostępnione wersje czarnego, białego albo czerwonego pudełka wykonanego z sztucznego tworzywa.

25.Bruno Munari – l'ora X, 1963Zegar ścienny „Godzina X”( L’Ora X) to jedno z jego dzieł, które znajduje się w “Museum of Modern Art“ w Nowym Jorku. Symbioza szuki oraz wzornictwa została uzyskana przez umieszczenie przy wskazówkach kolorowych, przeźroczystych półdysków, które obracając się, krzyżują się albo nakładają. W 1963 roku, w ramach progamu promowania najlepszych projektów dla szerokiej publiczności, zegar zostało wyprodukowany przez Danese.

29.Swatch Tempo Libero. 1997.Zegarek na rękę „Tempo libero” czyli „czas wolny” został wyprodukowany przez firmę „Swatch” w latach 1994-1997. Cyferki godzin, które tradycyjnie znajdują się dookoła tarczy zegara, umieszczone zostały na odrębnych płytkach w przestrzeni nad wskazówkami, w której mogą swobodnie się przesuwać. Projekt prezentuje wywrotną ideę i jednocześnie nie traci swojej pierwotnej funkcji. Dzięki temu staje się on nie tylko zabawką czy ciekawostką, ale użytecznym obiektem.

30.abitacolo-bruno-munari2Wielofunkcyjne łóżko-biurko z regałami. Nie jest to opis łóżka w wrocłwskim akademiku asp, ale przepiekny projekt dla firmy Robots z 1979 roku za który Munari zdobył “Compasso d’Oro”, prestiżową nagrodę przyznawanją w dziedzinie projektowania przemysłowego. Zbudowany z hartowanej stali o perłowym połysku. Nazwany “Abitacolo”, czyli “Kokpit” łączy w sobie dwa piętra, cztery półki, jedno biurko oraz dwa koszyki (materaz należy nabyć osobno). Projekt ma spełniać wszystkie potrzeby dziecka, mogącą być jednocześnie idelną “bazą” czy “zamekiem”.

Bruno Munari zaprojekotwał również sofę “Divanetta”, która ma bardzo podbną konstrukcję, co “Abitacolo”.29.Bruno Munari’s Chair For the Briefest of Visits

Jedną z największych przyjemności poznawania działalności Bruna Munari są jego kreatywne książki dla dzieci. Tworzył je z myślą o swoim dorastającym synu, a następnie wydał je  by mogły z nich korzystać inne dzieci. Dzięki braku uprzedzeń, jakimi oznaczają się dorośli, rozumiał dzieci i ich potrzeby. Mam wrażenie, że dzięki temu, że sam do końca życia był dzieckiem. Jego jedna z wielu serii książek są „Prelibri” (które można by przetłumaczyć jako „przedksiążki”) czy “Libri Illeggibili” („nieczytelne książki”). Jest to dydaktyczna seria książeczek pozbawiona jakiegokolwiek tekstu. Przedstawiają one nie opowieści, ale wycięte abstrakcyjne kształty i kolory. Dopiero w interpretacji dziecka mogą stać się interesującymi elementami. Nie zajmują się prezentowaniem wymyślonej rzeczywistości, ale powodują samodzielny rozwój postrzegania, analizowania oraz komentowania zagadnienia dzięki obserwacji koloru i kształtu.

39.munari_4Zaprojektował w 1970 wraz z Giovanni Belgrano zabawkę “Plus Minus” (it. “Più e meno”) wykorzystującą transparentne karty z kolorowymi, prostymi nadrukami. Dzięki nakładaniu ich na siebie, dzieci samodzielnie tworzą obrazy, często będące początkiem wymyślonej historii. Można je układać na stole, ale także traktować jako przezrocza i dzięki latarce czy lampie wyświetlać historie na ścianie. To właśnie Bruno Munarii zawdzięczamy idee powstawania książeczek „touch and feel” (dotknij i poczuj). Był to pionierski produkt w tamtych czasach.

41.La realizzazione di eventi come mostre, convegni, conferenze, sull'opera di Bruno Munari e lo sviluppo del suo pensiero2Przez swoje eksperymentalne podejście, stosował wiele nowych materiałów w swoich projektach. Jak choćby projekt “Zizi The Monkey”. Małpka została wykonana z gumy piankowej już w 1953 roku! W tamtych czasach był to zupełnie nowy materiał, przez co Zizi jest czasami pokazywana jako pierwsza zabawka z plastiku. W środku znajdują się jako stelaż miedzane druty, które z łatością można wyginać. Obecnie obiekt tylko dostepny dla kolekcjonerów.

43.Draw on Stones- Bruno MunariProjektowanie to nie tylko tworzenie od nowa – to także adaptacja istniejących już przedmiotów. Takim rozwiązanie potrafię dostrzec w jego interpretacji znalezionych kamieni na plaży. Mała ingerencja na powierzchni poprzez rysunek flamastrem – a nudny kamień zmienia się w zabawkę, pełną odniesień do większej bazy pojęciowej – wyobraźni. Jak w takim wypadku można przejść obojętnie wobec innych kamienia, które również mają możliwość posiadania podobnych historii?

44.Bruno Munari - Drawing a Tree2 45.DCC n°1_ Disegnare un albero-14Wydawać się mogło, że zadanie “narysuj drzewo” jest łatwe do wykonania i książka pod tytułem “Disegnare un albero” ( co można zrozumieć jako “rysowanie, projektowanie drzewa”) wydaje się banalna. Jednakże, jeśli się nad tym zastanowić razem z Munari, to jakie drzewo powinno powstać? Ma to być drzewo wysokie z małą koroną czy niskie ale za to rozłożyste? Drzewo z szerokim czy cienkim pniem? Powyginane przez wiatr? Z gałęziami schylającymi się ku ziemi jak wierzba? Z liśćmi czy bez? Z połamanymi gałązkami…? Dzięki prostemu ćwiczeniu, dziecko czy inny odbiorca, poznaje różne rodzaje drzew, spotykanych w przyrodzie, ich nazwy i wygląd, poznaje różne rodzaje kory oraz kształtów liści. Uczy jak należy obserwować i rozumieć przyrodę. Wszystkie pokazane możliwości mogą następnie służyć do wykonania własnego, jedynego na całym świecie, drzewa. Z tej samej serii istnieją również książki o rysowaniu osoby, domu, słońca, nieba…

To podejście, które często zauważyłam u Munari jest niesamowite: od prostej obserwacji świata, natury poprzez analizę przechodzi do rezultatów przekraczających pierwsze nastawienie do zagadnienia. Również cytat przypisywany Munari “Jajko ma idealny kształ, nawet jeśli pochodzi z pupy”, zaskakuje i prowadzi ku lepszemu rozumowaniu natury. Natura dla Munari była bardzo ważną inspiracją. Odnajduje w naturze ukrytą geometrię, która zawiera poszukiwaną perfekcję. W książce “Good design” opisuje pomarańczę jako produkt: nasiona jako swoisty “gratis”, wewnątrz kryją się pudełka z miąższem oraz sokiem, natomiast skórka pełni funkcję opakowania.48

“Munari to nie tylko osoba, to styl, to sposób patrzenia na świat i potrzeba odkrywania go wszystkimi zmysłami. Wspólną cechą jego metod jest wielowarstwowość, rodzaj dzieła sztuki, które będzie nie tylko cieszyć nasze oczy, ale także zachęci do pobudzenia naszej wyobraźni i kreatywności.”3

W ostatnich latach swojego życia skoncentrował się na problemie edukacji wizualnej i artystycznej, organizując i biorąc czynny udział w kursach, seminariach, kursach dla dzieci, nauczycieli i dorosłych we współpracy ze wieloma szkołami i muzeami. Od 1977 roku w Pinacoteca di Brera Mediolanie prowadził studio-laboratorium z zajęciami plastycznymi dla dzieci. Następnie, w 1979 roku otwarto drugie studio, na prośbę ówczesnego dyrektora Międzynarodowego Muzeum Ceramiki (MIC) w Faenzie, które działa do dziś i w którym miałam przyjemność odwiedzić. Studio to funkcjonuje według “Metody Bruna Munari”, stylu nauczania, który rozwinął poprzez swoje zajęcia z dziećmi. W 2013 roku, dzięki wyjazdowi Erazmus do ISIA Faenza, wzięłam udział w kursie “Giocare con L’Arte”opracowanym przez Munari. Celem kursu jest przekazanie stylu prowadzenia zajęć ceramicznych dla dzieci. Metoda wymyślona przez Munari nie zakłada, jak to często ma miejsce na takich zajęciach, że dzieci tworzą minirzeźby dla rodziców. Jego podejście uczy jak poprzez zabawę, działanie i dopasowane do wieku opowiadanie o ceramice, zapoznać dzieci z jej właściwościami i możliwościami. Nie mówi się im co mają zrobić, jedynie instruuje jak mają działać. Poprzez wykonywanie konkretnych zadań, takich jak tworzenie prostych tekstur, form przypadkowych i zamierzonych, podopieczni skupiają się na rozwijaniu kreatywności i pewności siebie przy jednoczesnym zachowaniu koleżeństwa i dyscypliny w grupie. Munari rozumiał, że uczenie dziecka jak powinno rozumieć sztukę nie jest dobrą drogą. Słowa są łatwo zapominane, natomiast doświadczenie, szczególnie angażujące wszystkie zmysły, pamięta się bardzo długo. Dlatego uczył na swoich zajęciach technik artystycznych, zakładając, ze dzieci umiejc tworzyć dzieła sztuki, w przyszłości, jak już dorosną będą potrafiły podchodzić do niej bardziej krytycznie. Obecnie Metoda Bruna Munari jest stosowana w wielu ośrodkach kulturowych oraz szkołach, a także nauczana w formach kursów oraz nawet studiów podyplomowych. Przewidziana jako metoda pracy z dziećmi w podstawówkach, stosowana jest przy grupie wiekowej od 2 lat do 99.

W 1995 roku ponownie otrzymał Compasso d’Oro (w sumie otrzymał trzy) za całość swojej kariery. Munari pracował i planował nowe pomysły, aż do śmierci, podpisując swoje ostatnie dzieło w wieku 90 lat w 1997 roku.

Opisując sylwetkę Bruno Munari na tle „ruchów wzorniczych” czy „ducha epoki”, posłużę się rozdziałem “Sottsass” z książki „B jak Bauhaus” Deyana Sudjica. W rozwoju współczesnego wzornictwa Włosi zaznaczyli się w latach 60. przez przewartościowanie go. Uwodzicielski czar, otrzymany dzięki gładkości tworzyw sztucznych oraz mocnego koloru, spowodował, że ich przedmioty chciało się posiadać. Ettore Sottsass, architekt z wykształcenia, kroczył dwoma ścieżkami kariery: produkcji masowej jako projektant dla firmy Olivetti oraz edycji limitowanych, tworzonych we własnych studiu. Jego projekty użytkowe, w szczególności dla wyposażenia biur, charakteryzowały się wyróżniającym się, konsekwentnym użyciem koloru, dzięki czemu miały swoją osobowość. Jednocześnie jego działalność miała coś z kąsania ręki, która karmi. Jego własne edycje limitowane oraz działalność grupy Memphis stały na pograniczu sztuki a sztuki użytkowej. Najczęściej sztuka niefunkcjonalna ceniona jest wyżej od użytkowej, mimo że są to formy ukształtowane również przez inwencję twórczą. Fuzja wysokiej kultury z popularną, był jak atak na „dobry gust”. Głównie dzięki działalności m.in. grupy Memphis stał się ten podział nie tak wyraźny. „(Sottsass) …pokazał jak współczesny dizajn może przekroczyć granice użyteczności albo cynicznej manipulacji i stać się autentyczną formą ekspresji kulturowej.”4 Sudjic kończąc swoją opowieść o Sottsassie, przypomina, że to projektanci z jego pokolenia zmienili sposób patrzenia na wzornictwo.

Myślę, że mimo, że Bruno Munari był o dekadę starszy od Sottsassa, to jak najbardziej zaliczał się do grona czołowych włoskich projektantów. Zaczynając od prozaicznych powodów, takich jak zleceniodawcy, Munari także współpracował ze firmą Olivetti. W 1962 koordynował pierwszą dużą wystawę kinetycznej sztuki sponsorowaną przez Olivetti. Dla tej wystawie zaprezentował szereg prac, które ustawione były jako pojedyncze kompozycje lub jako punkt wyjściowy do kompozycji “wielokrotność”, które mogły być produkowane seryjnie. Jak wielu ówczesnych projektantów także pracował dla czasopisma Domus, szczególnie edytowaniu go.

Swoje ambiwalentne podejście do produkcji masowej i jej potrzeby sprzedawania przedmiotów postawę Sottsassa łatwo mogę połączyć z Munari, szczególnie poprzez jego esej o sztucach. W rozdziale znajdującym się w „Dizajn i sztuka”, Munari, w trosce o odpowiednie wyposażenie domu państwa młodych, zaczyna wymieniać wszystkie najniezbędniejsze sztuce jakie powinni posiadać. Po wymienieniu około 50 różnych rodzajów samych noży i zaznaczeniu, że jeszcze łyżki, widelce, że potem kwestia wyboru mebla, który by to wszystko pomieścił, stwierdza czy nie było by łatwiej inaczej: zacząć jeść pałeczkami, jak to się dzieje w Japonii, które są jednakowe, tanie oraz jednorazowe. Jego antytradycjonalistyczną postawę mogę łatwo przyrównać do postawy postmodernistów.

Pamiętam, że podczas kursu w muzeum w Faenzie szczególnie zapadło mi w pamięć obserwacja, że wszystkie zadania oraz sposoby postępowania, które zostały zaprezentowane na kursie mają dość zaskakującą specyfikę: są łatwo podatne na zmiany. Właściwie cały kurs uczy jak posługiwać się nie-metodą, ale znając określone właściwości ceramiki i zdolności dzieci tworzyć własne plany zajęć, dopasowane do własnej osobowości prowadzącego. Dzięki temu, każde zajęcia mogą mieć inny przebieg, i tylko dzięki elastyczności i pomysłowości można rozwijać innych, ale także siebie.

Projektowanie to nie tylko wymyślanie nowych przedmiotów czy ponownej stylizacji już istniejących. Projektowanie w swojej najczystszej formie ma na zadanie ulepszanie świata. Myślę, że Munari był wybitnym projektantem, który nie tylko zajmował się estetyką i funkcją. W głównej mierze, zajmował się zmianą postrzegania. Zajmował się przede wszystkim przeprojektowaniu rozumu odbiorców. Dawał im wędkę, dzięki której sami mogli zmieniać świat na lepsze. Mam nadzieję, ze wraz z publikacją „Dizajn i sztuka”, wkrótce pojawią się inne jego książki w Polsce.

1 „Plakat. Czternaście fotografii stanowi próbę zastanowienia się nad kwestią rezygnacji z wygody na rzecz wyjątkowości i podążania za modą przy projektowaniu przedmiotów. W tym konkretnym przypadku chodzi o fotel, który nie jest wygodnym meblem, oferującym odprężenie po ciężkim dniu, lecz zmusza do poszukiwania coraz to nowszych pozycji, dalekich od wszelkiej wygody! Bruno Munari, 1944. Wszelkie prawa zastrzeżone na rzecz Maurizio Corraini s.r.l.” (http://www.2012.lodzdesign.com/wystawy/program-glowny/punkty-widzenia-punkty-siedzenia/typologia/komfort/)

2 Bruno Munari, Dizajn i sztuka, d2d.pl, Kraków, 2014
4 Deyan Sudjic, B jak Bauhaus, Karakter, Kraków 2014, str. 313
Bibliografia:
Deyan Sudjic, B jak Bauhaus, Karakter, Kraków 2014
Bruno Munari, Dizajn i sztuka, d2d.pl, Kraków, 2014
Bruno Munari, Supplement to the italian dictionary, Corraini Editore, Mantovana, 2013
Bruno Munari, The Triangle, Corraini Editore, Mantovana, 2013
Bruno Munari, The Square, Corraini Editore, Mantovana, 2011
Portale o Brunie Munari, jego projekty:
Artykuły na stronach internetowych:
Advertisements

2 thoughts on “O Bruno Munari

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s